GHB
Stofgegevens
| Werkzame stof | Gamma-hydroxyboterzuur C₄H₈O₃ |
| Gebruiksvorm | Drinken |
| Uiterlijke kenmerken | Kleurloze, licht stroperige vloeistof |
| Verslavingspotentie (RIVM) 0-3 | 1,7 |
| Algemene schade taxatie (RIVM) 0-3 | 1,53 |
Als eerst belangrijke voorlichting in een notendop:
| Startdosering (beginners) | ± 1 – 1,5 ml (laag beginnen) |
| Gebruikelijke dosering (ervaren gebruikers) | ± 1,5 – 2,5 ml |
| Gevaarlijke dosering (beginners) | vanaf ± 2 ml+ neemt risico op outgaan sterk toe |
| Doseerspuit gebruiken | Altijd exact afmeten (geen “dopjes” of gokken) |
| Timer gebruiken | Wacht minimaal 1,5 – 2 uur voor je eventueel bijneemt |
| Combineren | Niet combineren met alcohol, benzo’s of andere dempende middelen |
GHB is een dempend middel dat het centrale zenuwstelsel vertraagt. Het wordt meestal als vloeistof gebruikt en oraal ingenomen in kleine hoeveelheden. Binnen 15 tot 30 minuten treedt het effect op, met een werkingsduur van ongeveer 2 tot 3 uur. Het middel staat bekend om gevoelens van ontspanning, ontremming en euforie. In sommige contexten, zoals uitgaan of seks, kan het als intens prettig en verbindend worden ervaren.
Juist dat effect maakt GHB aantrekkelijk, maar ook risicovol. Het verschil tussen een gewenste werking en overdosering is klein. Een iets te hoge dosering kan leiden tot plotseling bewustzijnsverlies (“out gaan”), waarbij iemand niet meer wekbaar is en de ademhaling kan vertragen. In tegenstelling tot veel andere middelen is dit geen geleidelijk proces: het kan snel omslaan.
Voor behandelaars is het belangrijk om te begrijpen dat GHB-gebruik vaak functioneel en doelgericht is. Mensen gebruiken het bijvoorbeeld om te ontspannen, zich vrijer te voelen of om een bepaalde sociale of seksuele ervaring te versterken. Aansluiten bij die functie helpt om het gesprek open te houden. Tegelijk is het essentieel om duidelijk te maken dat GHB biologisch gezien een dempend middel is, en dat de risico’s vooral samenhangen met dosering en timing.
Een complicerende factor is dat de sterkte van GHB sterk kan variëren. Het wordt vaak illegaal geproduceerd, waarbij concentraties verschillen per batch. Daardoor kan dezelfde hoeveelheid vloeistof de ene keer een mild effect hebben en de andere keer veel sterker uitpakken. Dat maakt doseren lastig en vergroot het risico op overdosering.
Daarnaast speelt herdoseren een belangrijke rol. Omdat het effect relatief kort aanhoudt, ontstaat snel de neiging om bij te nemen. Juist daar gaat het vaak mis: het lichaam heeft de vorige dosis nog niet volledig verwerkt, waardoor effecten zich opstapelen. Veel incidenten ontstaan niet door één grote dosis, maar door meerdere kleinere doseringen kort na elkaar.
Een ander belangrijk onderscheid met veel andere partydrugs is dat GHB relatief snel lichamelijke afhankelijkheid kan veroorzaken. Bij frequent gebruik kan tolerantie ontstaan en kunnen mensen steeds vaker gaan doseren, soms ook buiten sociale situaties. In die fase verschuift het gebruik van incidenteel naar structureel, en neemt het risico op ontwenning en medische complicaties toe.
Voorlichting aan patiënten vraagt daarom om een combinatie van erkenning en begrenzing. Erkenning van wat het middel iemand oplevert, en tegelijkertijd duidelijke uitleg over de smalle veiligheidsmarge, de onvoorspelbare sterkte en het risico van herdoseren. Niet om angst aan te jagen, maar om realistische keuzes mogelijk te maken.