Ketamine
Stofgegevens
| Werkzame stof | Ketamine C₁₃H₁₆ClNO |
| Gebruiksvorm | Snuiven |
| Uiterlijke kenmerken | Poeder (glazig) |
| Verslavingspotentie (RIVM) 0-3 | 0,8 |
| Algemene schade taxatie (RIVM) 0-3 | 1,07 |
Ketamine is een middel dat oorspronkelijk is ontwikkeld als verdovingsmiddel in de medische wereld. In ziekenhuizen wordt het nog steeds gebruikt, bijvoorbeeld bij operaties of pijnbehandeling.
Recreatief gebruik komt vooral voor in het uitgaansleven en in sommige subculturen. Ketamine wordt meestal gesnoven, maar kan ook worden geslikt of geïnjecteerd.
Ketamine behoort tot de groep dissociatieve middelen. Dat betekent dat het tijdelijk een gevoel van afstand kan geven tot het lichaam, gedachten of de omgeving. Gebruikers beschrijven dit vaak als:
- het gevoel “los te komen” van het lichaam
- een veranderde waarneming van tijd of ruimte
- een droomachtige of introspectieve toestand
Bij hogere doseringen kan iemand in een sterke dissociatieve toestand terechtkomen, ook wel een “K-hole” genoemd. De gebruiker reageert dan weinig op de omgeving en kan moeilijk bewegen of praten.
Psychische effecten
De effecten van ketamine kunnen sterk verschillen per persoon en situatie. Factoren zoals dosering, stemming en omgeving spelen een belangrijke rol.
Veel voorkomende effecten zijn:
- veranderde waarneming van tijd en ruimte
- vervormde lichaamsbeleving
- dromerige of introspectieve gedachten
- euforie of ontspanning
Soms treden ook minder prettige ervaringen op, zoals:
- verwarring
- angst of paniek
- paranoïde gedachten
- desoriëntatie
Lichamelijke effecten
De lichamelijke effecten van ketamine staan meestal minder op de voorgrond dan de psychische effecten, maar kunnen wel optreden.
Mogelijke lichamelijke verschijnselen zijn:
- verhoogde hartslag
- verhoogde bloeddruk
- duizeligheid of wankel lopen
- misselijkheid
- ongecontroleerde oogbewegingen (nystagmus)
Door de verdovende werking kunnen mensen minder pijn voelen, waardoor ongelukken of letsel soms later worden opgemerkt.
Verslavingsrisico
In tegenstelling tot klassieke psychedelica zoals LSD of psilocybine kan ketamine wel verslavend zijn.
Dit heeft onder andere te maken met:
- de relatief korte werkingsduur
- de neiging om meerdere keren achter elkaar te gebruiken
- het gebruik als manier om gevoelens te dempen
Niet iedereen ontwikkelt problematisch gebruik, maar bij regelmatig gebruik kan er wel tolerantie en craving ontstaan.
Mogelijke gezondheidsproblemen bij langdurig gebruik
Bij frequent of langdurig gebruik kunnen verschillende gezondheidsproblemen ontstaan.
Blaasproblemen
Een bekend risico bij langdurig ketaminegebruik is ketamine-blaasontsteking (ketamine cystitis). Klachten kunnen zijn:
- vaak moeten plassen
- pijn bij het plassen
- bloed in de urine
- hevige aandrang
In ernstige gevallen kan blijvende blaasschade ontstaan.
Cognitieve klachten
Langdurig gebruik kan leiden tot:
- concentratieproblemen
- geheugenklachten
- verminderde mentale scherpte
Psychische klachten
Sommige gebruikers ontwikkelen langdurige klachten zoals:
- depersonalisatie of derealisatie
- aanhoudende visuele verstoringen (HPPD of visual snow)
- somberheid of angstklachten
Dit komt niet bij iedereen voor, maar wordt wel gezien bij intensief gebruik.
Ketamine in de psychiatrie
De laatste jaren is er veel onderzoek gedaan naar ketamine als mogelijke behandeling voor depressie. In een medische setting kan ketamine bij sommige patiënten snel een antidepressief effect geven.
Belangrijk is dat dit plaatsvindt onder medische begeleiding en in gecontroleerde doseringen. Dit verschilt sterk van recreatief gebruik.